Onderzoeksnieuws Nu

NATUURJAAR 2020- 28, Herfst in Natuurtuin De Robbert

logo natuurtuin

Vandaag ZOEKTOCHT: Bladkoning en Bruingemarmerde schildwants Nieuwe tuinsoort? Fotografie tip ‘Herfst’ in de Natuurtuin.

Zaterdag (2020-10-24), Dit weekend gaat de wintertijd weer in, de klok gaat een uurtje terug. Dus hebben we een uurtje extra voor de soorten zoektocht in onze tuin. De grote aantallen trekvogels zijn inmiddels op hun winterverblijf aangekomen. Op dit moment zijn het de insecten, die een onderdak zoeken voor de aankomende winter. Vlinders, lieveheersbeestjes, gaasvliegen en wantsen die opzoek zijn naar een warm beschut plekje.

De jaarlijkse vogeltrek moet wel één van de meest spectaculaire natuurfenomenen zijn. Alleen al over Nederland vliegen in voor- en najaar tientallen miljoenen vogels naar en van hun winterverblijven. Voor een deel van die vogels is ons land het eindstation, anderen maken alleen een tussenstop om bij te tanken. Let op je besdragende struiken in je tuin waar ze graag in foerageren.

Dat doen deze vogels ook bij u in de tuin!

https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=26824

vogelplaat

Bladkoning Phylloscopus inornatus: een klein mosgroen zangvogeltje, iets groter dan een goudhaan, met twee opvallende gelige vleugelstrepen omgeven door zwarte bases van slagpennen en dekveren. Kop met een opvallende gelige wenkbrauwstreep, vuilwitte onderdelen en bleekroze poten, maar nog het best te herkennen aan de roep. Daarnaast zijn er nog twee bijna gelijkende soorten de: Humes bladkoning Phylloscopus inornatus en Pallas’ boszanger Phylloscopus proregulus

kaartje waarnemingen bladkoning

Wie ontdekt in ZO Brabant de Bladkoning in zijn eigen ‘Groene’ tuin of Park ? De waarneming met bewijs foto kan je melden/invoeren bij tuintelling.nl of waarneming.nl

Waarnemingen van bladkoningen in de tuin, gedurende 2015 - 2020. Het kan overal! (Bron: tuintelling.nl) Tijdens bijzondere omstandigheden - zoals dichte mist of plotselinge kou of sneeuwval - kunnen in vrijwel iedere tuin ook atypische tuinvogels opduiken. 

Lange-afstandstrekker, in Nederland bij uitstek bekend als trekvogel van eind september tot eind oktober, met name aan de kust. Reguliere trekroute van Rusland naar het vasteland van Zuidoost-Azië en Taiwan. Waarom er zoveel bladkoningen in Noordwest-Europa verschijnen in het najaar is (nog) onbekend.

ZOEK MEE! ; naar de Bruingemarmerde schildwants Halyomorpha halys .

Twee jaar geleden werd in Nederland voor het eerst een exemplaar van de Bruingemarmerde schildwants (17 mm groot) waargenomen. Deze wants komt oorspronkelijk uit Azië. Let op bij determinatie van deze schildwants op de vier licht gele puntjes op hals- en rugschild. Ook de streepjes code van de lange zwart/wit antennes is een kenmerk voor deze donkere soort. Draai de wants om, de onderkant heeft geen donkere stipjes en is zonder ‘doorn’. Meld de waarneming met foto aan: www.waarneming.nl

Stuur een berichtje met foto naar ons website contact adres: https://www.derobbert.online/contact/

Bruingemarmerde schildwants
Bruingemarmerde schildwants

Omdat de Bruingemarmerde schildwants nu nog in lage aantallen in Nederland voorkomt, zijn er veel oplettende mensen nodig om de verspreiding goed in kaart te brengen. Een bijzondere uitdaging, want ook de inheemse grauwe schildwants, die op het eerste gezicht erg op de Bruingemarmerde schildwants lijkt, overwintert graag in huizen.

Waarom zitten wantsen binnen? Kleine insecten bedenken verschillende manieren om te overleven in de winterkou, waaronder ook de wants. De meest voorkomende methode is verhuizen naar warme plekken of op zoek naar een beschutte plek in de buurt. Op deze beschutte en vaak warme plekjes starten ze een diapauze, ook wel bekend als een soort winterslaap. Op deze manier kunnen ze door weinig energie verbruik overleven op de reserves die ze hebben. Dit is de reden dat wantsen dol zijn op kleine naden en kieren in onze huizen.

Hoe houd je de wantsen buiten? De wants in het algemeen hoeft niet bestreden te worden aangezien ze geen enkel gevaar vormt. Het vriendelijkste is om ze ergens buiten weer uit te zetten. Laat ze wel een stukje verderop vrij zodat ze niet opnieuw binnen komen. Om de beestjes buiten te houden kun je ervoor zorgen dat naden en kieren goed afgedicht zijn van het huis. Ook het plaatsen van horren bij ramen en deuren is een prima preventieve manier.

Het najaar leent zich hiervoor bijzonder goed, omdat de volwassen wantsen nu op zoek zijn naar een beschutte plek voor de winter. Tijdens deze zoektocht zijn zij vaak op muren of gevels te zien. Ook kunnen ze in huis worden aangetroffen. Andere wantsensoorten die ook graag in huizen overwinteren zijn: Grauwe schildwants, Iepenridderwants, Bladpootwants en Vuurwants.

Succes bij de zoektocht naar de Bladkoning en Bruingemarmerde schildwants,

We horen het graag van U.

bbc banner

TV Kijk tip: Aankomende twee weken is het natuurprogramma Autumnwatch te zien op BBC TWO. 1e week: Di 27 oktober t/m vrij 30 oktober 2020, 2e week: di 03 november t/m vrij 06 november 2020. Veel kijk plezier.

klik op de onderstaande link; kijk nu alvast naar het geplande uitzendprogramma met gevarieerde natuuronderwerpen, aanvang 21.00u tot 22.00u (Nederlandse tijd !).

https://www.bbc.co.uk/programmes/b0079t1p/broadcasts/upcoming

bladverkleuring

De Fluweelboom of Azijnboom (Rhus typhina) Foto: Will van Berkel

Het is een tot 4,5 m hoge struik. De naam azijnboom heeft de boom te danken aan de zure vruchten. De soort komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, waar de soort voorkomt in rotsachtige, zanderige gebieden en op opengevallen plaatsen in het bos. In Nederland en België is ze geïntroduceerd als tuinplant. Ze komt sindsdien ook verwilderd voor, vooral in steden en de omgeving daarvan.

Het is herfst in de Natuurtuin. De bladverkleuring begint steeds meer op gang te komen.  De bladeren beginnen te verkleuren. Per boomsoort kunnen de herfstkleuren sterk verschillen. Van geel en bruin tot oranje en rood. Als ze bij gunstig weer aan de bomen blijven hangen, tijdens een zogenaamde ‘Indian Summer’, is dat een prachtig gezicht. Nu is de kans om dit fotografisch vast te leggen, ga naar buiten en ervaar het zelf.

Fotografie ‘Herfst’ : Wanneer het droog is met zonneschijn, dan is de kans om de bladverkleuring- door extra warm natuurlijk zonlicht- aan te dikken. Met name in de vroege ochtend en late namiddag is het een lust om in dit natuurlijk licht foto’s te maken. Wanneer je dan thuis komt -met je digitale camera en de opnamen van je herfst momenten- om de beelden met zoveel kleur op je beeldscherm te bekijken. De komende weken zijn er nog genoeg kansen om van het warme zonlicht gebruik te maken. Vooral met tegenlicht voeg je een extra dementie toe aan het resultaat van je foto, door goed te kijken en in te spelen op de extra schaduw die ontstaat voordat je afdrukt. Zo krijg je meer diepte en extra kleur in je foto’s die je maakt. Let ook op de achtergrond dat er een egale achtergrond ontstaat, dat geeft rust aan het beeld op de voorgrond. Gebruik daarom een klein diafragma getal, maar let op de diepte scherpte van het onderwerp. Nu de verkleuringen van het blad aan bomen, struiken en planten de komende weken verder doorzet, kunnen er nog vele geraffineerde herfstbeelden en momenten worden vastgelegd. Laat uw fantasie en beeldkunst spreken in kleurrijke fotobeelden met behulp van de natuurlijke lichtbron het zonlicht, succes en druk af.

Tot de volgende ‘natuurontdekkingen’ in de Natuurtuin ‘De Robbert’

NATUURJAAR 2020- 27, Herfst in Natuurtuin De Robbert

logo natuurtuin

Vandaag: Vogeltrek afgelopen week, de Keep, Korstmossen rondom de Natuurtuin.

Zaterdag (2020-10-17), Als ik ’s morgens de gordijnen voor de openslaande deuren opzij schuif hoor ik gelijk het schelle alarmroepje van de Merel. Ohooo, zit hij nu al op de bessenstruik in de tuin. Als ik de deur open hoor ik ook het rinkel belletje van de ‘Scandinavische‘ Roodborst. Deze week met de stroom van trekvogelsoorten in onze groene achtertuin geland. Ook hoor ik -nog in de schemer- boven de tuin overtrekkende koperwieken, het schelle roepje tjeee haal je er zo uit. Deze week gingen grote groepen, Lijsters, Vinken, Ganzen, Stootvogels en zelfs de eerste groep Kraanvogels (44exx.) over mijn huis.

Wanneer ik het voetpad in de tuin oploop hoor ik de Roodborst ‘tikken’. De kruiwagen staat geladen met het gereedschap al klaar. Stan trekt zijn overal aan om de zaagklus te klaren langs de buitengrens van de tuin. Gauw beginnen met mijn ‘klus’ het tellen van de (trek)vogels die nu nog rusten en foerageren in de Natuurtuin. Een LiveAtlas tel ronde linksom, dan pak ik nog de vogels in het berkenbosje mee. Even later sta ik bij de kleine natuurlijke poel de Elzenbomen zitten vol met zaadproppen. Een groep van ca. 40 sijzen foerageren in de kruinen op de rijpe zaden van de Els. Het hoge geluid is af en toe te horen, het lijkt wel een onderling communicatie geluid van “blijf alert, en bij elkaar”. Als ik doorloop richting de houtenbrug hoor ik een roep -een kenmerkend beetje rauw of raspend nasaal chèèèp. Dat is de roep van de KEEP de ‘Winter’vink of Berg-, Eikel-, Noord- en Oranjevink vele streeknamen voor een Winterse ‘gast’vogel.

Keep

De KEEP: Winters verenkleed verschild duidelijk -met die van de Vink- ze zijn meer oranje van kleur.

Kepen zijn de noordelijke tegenhangers van 'onze gewone' vink. In Nederland broeden jaarlijks enkele kepen, maar om meer dan drie tot vijf paren lijkt het niet te gaan. Hoe anders is het in Fenno-Scandinavië, waar de keep een van de talrijkste broedvogels is. In de winter verblijven grote aantallen Scandinavische kepen in Nederland. Vinken en kepen houden zich 's winters vaak op in gemengde groepen. Ze kunnen gemakkelijk worden waargenomen in beukenbossen, waar ze de afgevallen beukennootjes eten.

Keep

Buiten broedtijd: In trektijd en winter duiken Scandinavische en West-Russische Kepen in ons land op. Ze zijn het talrijkst in bosrijke streken. De najaarstrek begint eind september, houdt aan tot diep in november en piekt meestal in de tweede helft van oktober. De jaarlijks waargenomen aantallen schommelen hevig, en dat geldt ook voor de aantallen overwinteraars. Een overvloedige oogst van beukennootjes bindt grotere aantallen overwinterende Kepen aan ons land dan een mager seizoen. De voorjaarstrek speelt zich af tussen half februari en half april, in sommige voorjaren iets later. De grootste aantallen in het zuidoosten van het land gezien. Het zomerkleed van het Keep mannetje is donkerder en veranderd in de loop van het broedseizoen.

Als ik even later een rondje met Kees langs de beek loop -opzoek naar de IJsvogel- kom ik enkel groeivormen van Korstmossen tegen. Maak foto’s voor deze rubriek Onderzoek en tevens voor de site waarneming.nl. Interessante korstmossen hoe klein ze ook zijn. Lees de omschrijvingen hoe deze korstmossen reageren op ons leefmilieu.

Kapjesvingermos
Kapjesvingermos
Groot-Dooiermos
Groot-Dooiermos

Kapjesvingermos (Physcia adscendens) is een korstmos, die is te vinden op drogere plekken van goede belichte en vrijstaande bomen. Ook komt de soort voor op kalkachtige gesteente De thallus is klein, lichtgrijs gekleurd en bladvormig met opstijgende lobben (Physcia is Latijns voor steigend). De onderzijde is wit. Kapjesvingermos groeit vaak in rozetten die een heel kleed kunnen vormen.

De korstmos komt in Midden-Europa algemeen voor. Vanwege zijn relatieve ongevoeligheid voor luchtverontreiniging, wordt het ook regelmatig aangetroffen in grote steden.

Groot dooiermos (Xanthoria parietina) komt vooral voor op basische substraten en is een indicator voor voedselrijkdom. De soort is zeer algemeen in gebieden met intensieve veehouderij: de aanwezigheid van ammoniak bevordert de groei. Het groeit op schors van bomen, op steenachtige ondergrond als beton, baksteen, cement en stoeptegels en zelfs op asbest en op het asfalt van rustige wegen. Sinds de jaren 1980 komt de soort in Nederland (en ander delen van Europa) steeds meer voor, omdat ze kan profiteren van vervuiling met stikstofverbindingen. In de systematiek van de mossen- en korstmossengemeenschappen is Groot dooiermos een differentiërende soort van de klasse van haarmutsen en vingermossen

De gele kleurstof parietinezuur werd vroeger wel gebruikt als verfstof. De gele kleurstof wordt bloedrood wanneer deze in aanraking komt met een sterke base, zoals kaliloog of natronloog. Dit soort kleurreacties wordt veel gebruikt om korstmossen op naam te brengen

Tot de volgende ‘natuurontdekkingen’ in de Natuurtuin ‘De Robbert’

Met ‘gevederde’ groet, Will van Berkel.